Wikia


Stroomgebied van de Maas.svg

De Maas is een rivier in West-Europa. Doordat ze voornamelijk door regenwater gevoed wordt kan het waterpeil sterk variëren. De Maas ontspringt in Frankrijk en stroomt daarna nog door België en Nederland. In Nederland is de Maas de zuidelijkste van de grote rivieren en mondt ze in de Nederlandse rivierdelta uit in de Noordzee.

Etymologie Edit

De naam Maas is afgeleid van het Middelnederlande Mase. Er kan worden aangenomen dat deze naam voortkomt uit het Oudnederlandse *Masa, dat niet in teksten is aangetroffen, en dat deze naam uit de Oergermaanse vorm *Masō is ontstaan. Deze naam is zeer waarschijnlijk vroeg uit het Keltisch ontleend, waar de rivier oorspronkelijk waarschijnlijk *Mosā heette.

In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is de Nederlandse naam niet uit het Latijnse Mosa afkomstig. De naam heeft namelijk een overgang van oudere o in a, die kenmerkend is voor het Germaans. Het is dus aannemelijk dat de Germanen al hun eigen naam hadden voor de rivier, die echter alleen in het huidige Nederlands nog is bewaard. Zowel de Germaanse en de Latijnse naam zouden dan afzonderlijk uit het Keltisch zijn ontleend.

Loop van de Maas Edit

In Frankrijk Edit

De Maas ontspringt in Frankrijk te Pouilly-en-Bassigny op het Plateau van Langres, een belangrijke waterscheiding; aan de westkant liggen de bronnen van de Seine en de Marne. Deze rivieren monden uit in het Kanaal bij Le Havre. Aan de zuidkant ligt de waterscheiding tussen de Noordzee en de Middellandse Zee: de bronnen van de Saône liggen maar een paar kilometer van de bronnen van de Maas vandaan. De Saône stroomt via de Rhône naar het zuiden. Aan de oostkant ligt de waterscheiding met de Rijn: daar grenst de Maas aan het Moezelgebied. De Maas doorkruist de Franse Ardennen in noordelijke richting. Hierbij passeert ze Verdun, Sedan en Charleville-Mézières. Vanaf Sedan kan er op de Maas worden gevaren. Stroomopwaarts van Sedan is er een kanaal naast de rivier. Vlakbij Sedan is er het "Canal des Ardennes" dat een vaaraansluiting geeft met de rivier de Aisne.

De Maas passeert de Franse Ardennen, en daarna ook in België, door het Maasdal. In dit traject maakt de Maas veel bochten, meanders. In Frankrijk is het verval van de Maas geregulariseerd met lage stuwdammen. Die stuwdammen liggen over de hele breedte van de Maas. Daarvoor is het nodig dat parallel aan de Maas stukken kanaal zijn gegraven, waar de scheepvaart doorheen moet. Het verval in deze kanalen wordt door sluizen geregeld. Over de Maas is in Frankrijk daardoor alleen pleziervaart mogelijk.

In Givet, ten zuiden van Dinant passeert de Maas de grens met België.

In België Edit

De Maas begint in België door de Belgische Ardennen. In het deel door de Ardennen is het verval van de Maas ook geregulariseerd, maar hier is door de afmetingen van de parallelle sluizen wel beroepsvaart mogelijk. De Maas buigt bij Namen, waar de Samber in de Maas vloeit, af naar het oosten en bereikt via Andenne en Hoei de grootste stedelijke concentratie aan haar loop: Luik.

Grensmaas Edit

Voorbij Wezet bereikt de Maas Nederland en vormt ze de grens tussen de provincie Luik en [Nederlands Limburg tot Maastricht. Na Maastricht vormt de Maas de grens tussen Belgisch en Nederlands Limburg. Dit gedeelte van de Maas staat bekend als de Grensmaas en ligt tussen Maastricht enerzijds en Smeermaas en Kessenich anderzijds. De Maas meandert er veel en is omwille van de scheepvaart vervangen door laterale kanalen: de Zuid-Willemsvaart, het Julianakanaal en het Lateraalkanaal.

Maastricht is de grootste Nederlandse stad aan de Maas. De huidige stad ligt op beide oevers, maar de oude stadskern bevond zich op de linker, terwijl op de rechteroever de afzonderlijke voorstad Wyck was gelegen. Na Maastricht is Roermond de eerste grote stad aan de Maas, op de rechteroever.

De Maas heeft bij het meanderen en bij overstromingen veel grind afgezet, die een grootschalige ontginning op gang heeft gebracht. De duidelijke sporen daarvan zijn de uitgestrekte Maasplassen. Voorbij Maaseik is de rivier weer bevaarbaar. Zo'n 5 km verder stroomt ze Nederlands gebied binnen.

In Nederland Edit

Bij Maasbracht mondt het Julianakanaal weer uit in de Maas; het wordt daar verder gezet door het kanaal Wessem-Nederweert en het Lateraalkanaal dat de grote meander tussen Heel en Buggenum afsnijdt. Toch is vanaf hier ook de Maas zelf gekanaliseerd.

Het Maastraject volgt vervolgens min of meer de grens met Duitsland, die de rivier tot op enkele kilometers nadert. Hier ligt Venlo. De meest oostelijke Maasbocht ligt bij het plaatsje Arcen. Vanaf Geijsteren gaat de Maas de grens met Noord-Brabant vormen, en vanaf Mook ligt niet Limburg, maar Gelderland op de rechteroever. Bij Boxmeer worden nog twee bochten van de Maas rechtgetrokken; daarna maakt ze een zeer ruime bocht naar links richting het westen.

Via het Maas-Waalkanaal kan de Waal bij Nijmegen bereikt worden. Vroeger stonden deze rivieren in verbinding met elkaar bij het gehucht Sint Andries, maar tegenwoordig worden beide rivieren van elkaar gescheiden door de Heerewaardense Afsluitdijk. Wel is het Kanaal van Sint Andries gegraven dat beide rivieren verbindt. Dit is voorzien van een schutsluis. Op 's-Hertogenbosch na liggen er geen grote steden, wel een aantal oude vestingstadjes: Grave, Ravenstein, Megen en Heusden. De Maasstroom gaat dan in westelijke richting via de Bergsche Maas en de Amer naar het Hollandsch Diep, een voormalige zeearm. Tussen de Maas en de Afgedamde Maas ligt het Heusdens Kanaal.

Kanalisatie Edit

De Maas is vanouds een belangrijke scheepsroute, hoewel de bevaarbaarheid van de Maas soms problematisch was. De situatie verslechterde toen de Belgen vanaf 1843 het kanaal Bocholt-Herentals aanlegden. Via de Zuid-Willemsvaart werd het kalkrijke Maaswater afgetapt om daarmee de onvruchtbare gronden in de Kempen te bevloeien. Dit waren de zogenaamde vloeiweiden. Om deze moeilijkheden het hoofd te bieden werd in 1863 het Maastractaat gesloten, waarin de wateronttrekking werd geregeld.

Dit verdrag loste de problemen echter niet op. Dit was de reden waarom in 1915 in Nederland een wet werd aangenomen om de Maasverbeteringswerkzaamheden uit te voeren. Het voorzag in de bouw van stuwen, de aanleg van kanalen, en de afsnijding van Maasbochten. De werkzaamheden duurden tot 1942. In 1994 werd het Maasverdrag gesloten, om gezamenlijk tot een beter waterbeheer te komen. Niet alleen de bevaarbaarheid, maar ook de kwaliteit van het water, speelden hierin een belangrijke rol.

Beddingverleggingen Edit

Door het meanderen en bij overstromingen heeft de Maas ook vaak haar bedding verlegd. Het Maasland is dan ook bezaaid met Maasarmen, waarvan heel wat nog opvallen en anderen nog als lichte glooiingen zichtbaar zijn. Duidelijke Maastakken zijn onder andere terug te vinden bij Leut, Stokkem, Rotem en Heppeneert. Beddingverleggingen hebben een grote invloed gehad op de grenzen van de vele heerlijkheden en gemeentes. Zo behoort het gehucht Boyen nu tot Stokkem en Uikhoven, dat vroeger deel uitmaakte van de Nederlandse gemeente Geulle, nu tot Maasmechelen.

De Maas als grens Edit

In tegenstelling tot tegenwoordig was de Maas in het verleden eerder een bindmiddel dan een grens. Zo woonden de Eburonen, de Romeinen, de Franken en andere volken aan beide kanten van de rivier. Ook in de middeleeuwen strekten de vele graafschappen, hertogdommen en heerlijkheden zich uit over beide oevers. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog heeft de Maas zo af en toe als grens gediend, maar meestentijds ook niet. Vanaf de vrede van Münster (1648) behoorde de noordoever van de Maas grotendeels tot de Spaanse (Zuidelijke) Nederlanden. Onder Napoleon Bonaparte liep de Maas dwars door het Departement Nedermaas.

Na de nederlaag van Napoleon wilden het nieuwe Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en Pruisen respectievelijk de Rijn en de Maas als grens. De andere mogendheden waren het erover eens dat het Verenigd Koninkrijk de volledige controle moest krijgen over de Maas, ook al bleef het bij een smalle strook tussen Milsbeek en Sittard. Bij het Congres van Wenen (1815) werd de grens tussen beide rivieren vastgelegd. Naast de benoeming van het departement Nedermaas tot de provincie Limburg veranderde er niets; de Maas was dus nog steeds geen grens.

Dat gebeurde in 1830, toen de Belgen in opstand kwamen tegen Nederland. De Belgische troepen kregen veel steun en sympathie in Limburg (dat had overigens al eeuwenlang tot de Zuidelijke Nederlanden behoord) en dankzij dit werden de Noordelijke troepen uit heel Limburg verdreven. Enkel in Maastricht en Sint-Pieter bleef het noordelijke gezag gehandhaafd; om die reden kon koning Willem een deel van Limburg opeisen. In 1839 werden delen van de provincies Limburg en Luxemburg dan ook overgedragen aan Nederland. Vanaf dat moment vormt de Maas een grens tussen Nederland en België, en dat is ze gebleven tot vandaag de dag.

Bron: Maas. (2012, december 21). Wikipedia, de vrije encyclopedie. Opgehaald 18:37, december 21, 2012 van //nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Maas&oldid=34074604.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.